Ostróda Castle

Zamek w Ostródzie to gotycka warownia zakonu krzyżackiego, wzniesiona w XIV wieku nad Drwęcą, w pobliżu jeziora Drwęckiego. Przez dwa stulecia był siedzibą komturów, później urzędem i rezydencją, a w 1807 roku przez kilka tygodni kwaterował w nim Napoleon Bonaparte. Spalony w 1945 roku, został odbudowany i dziś mieści muzeum oraz instytucje kultury.

Genesis

Około 1300 roku na północ od dzisiejszego zamku, w widłach Drwęcy, istniała pierwsza warownia, zapewne drewniano-ziemna, podległa komturowi dzierzgońskiemu. Murowany zamek wzniesiono obok niej w latach 1349–1370 za rządów komtura ostródzkiego Güntera von Hohensteina, któremu przypisuje się też inicjatywę budowy zamków w Olsztynku i Świeciu. Ostróda była wówczas siedzibą komturii – jednostki administracyjnej państwa zakonnego. Ziemie te nie należały do Królestwa Polskiego.

Wojny i zniszczenia

W 1381 roku wojska księcia litewskiego Kiejstuta spaliły oba zamki – stary i nowy. W inwentarzu z 1391 roku wymieniono już artylerię, w tym tzw. dużą puszkę. W latach 1407–1410 warownię odbudowano na zbliżonym planie, lepiej ją umacniając, otaczając murem i fosą.

W lipcu 1410 roku, po bitwie pod Grunwaldem, zamek przekazano wojskom polskim, lecz już 3 października Krzyżacy go odzyskali. W 1454 roku, na początku wojny trzynastoletniej, zdobył go szturmem Związek Pruski, ale we wrześniu tego samego roku zamek wrócił do zakonu. W styczniu 1520 roku, w czasie ostatniej wojny polsko-krzyżackiej, polskie oblężenie zakończyło się niepowodzeniem.

W Księstwie Pruskim

Po sekularyzacji zakonu w 1525 roku zamek znalazł się w granicach Księstwa Pruskiego. W latach 1621–1639 przebywał tu na wygnaniu książę brzeski Jan Chrystian, a w zamku mieszkał jego syn Chrystian. W 1788 roku wielki pożar Ostródy zniszczył wieżę i skrzydło wschodnie, które rozebrano, bo groziły zawaleniem. Zamek przebudowano, dodając piętro, i przeznaczono na starostwo, sąd oraz mieszkania.

Napoleon w Ostródzie

Najbardziej znanym gościem zamku był Napoleon Bonaparte, który kwaterował w nim od 21 lutego do 1 kwietnia 1807 roku, w czasie kampanii przeciwko Prusom i Rosji. Pobyt cesarza w Ostródzie jest do dziś jednym z najczęściej przywoływanych epizodów w dziejach miasta. Po jego wyjeździe w zamku zamieszkał marszałek Louis Nicolas Davout.

Architecture

Zamek wzniesiono na planie czworoboku. Nietypowo dla końca XIV wieku nie miał wieży. Jako pierwsze powstało skrzydło południowe z kaplicą. Do zamku wjeżdżało się od zachodu – przez zwodzony most nad fosą, nieistniejące dziś przedbramie i podwójną bramę z granitowych bloków ze sklepieniem ostrołukowym. Od północy ganek wsparty na trzech filarach prowadził do gdaniska nad rzeką. Fosa była wypełniona wodą, a zasypano ją dopiero w XVIII wieku.

W piwnicach mieściły się magazyny i zbrojownia, a na piętrze – sypialnia, jadalnia, sala rycerska i kaplica. W XVI wieku do skrzydła południowego dostawiono okrągłą wieżę z kręconymi schodami, która się nie zachowała.

Zniszczenie i odbudowa

Na przełomie XIX i XX wieku zamek był wielokrotnie przerabiany, co mocno zatarło jego gotycki charakter. W 1945 roku, po zajęciu miasta przez Armię Czerwoną, został doszczętnie spalony. Odbudowę prowadzono przez wiele lat w ostatnich dekadach XX wieku. Nie zrealizowano jednak planowanej rekonstrukcji południowego krużganka.

The castle today

Dziś w zamku działają Muzeum w Ostródzie z wystawami poświęconymi historii miasta i regionu, centrum kultury, galeria i biblioteka. Muzeum organizuje także wystawy czasowe i warsztaty, m.in. bicia monet i czerpania papieru. Zamek stoi w centrum miasta, niedaleko brzegu jeziora Drwęckiego, i jest dobrym punktem wyjścia do spaceru po Ostródzie.

Dziedziniec zamku jest dostępny bezpłatnie, a bilety obowiązują na wystawy muzealne. W czwartki wstęp na wystawy regionalne jest wolny. Muzeum przygotowuje także wystawy czasowe, na które obowiązują osobne bilety, a zwiedzanie z przewodnikiem jest możliwe po wcześniejszej rezerwacji telefonicznej.

Historia ostródzkiego zamku dobrze oddaje losy całego regionu: od krzyżackiej komturii, przez Księstwo Pruskie i państwo pruskie, po powojenną Polskę. Choć z gotyckiej budowli niewiele przetrwało w pierwotnej formie, odbudowany zamek pozostaje najważniejszym zabytkiem miasta i miejscem, w którym najłatwiej poznać dzieje Ostródy.