Hrad Czocha

Zamek Czocha stoi na skalistym wzgórzu nad Zalewem Leśniańskim na rzece Kwisie, we wsi Sucha w gminie Leśna. To jedna z najbardziej znanych warowni Dolnego Śląska: średniowieczna strażnica pogranicza, przez ponad dwa i pół stulecia siedziba rodu von Nostitz, na początku XX wieku romantycznie przebudowana rezydencja kolekcjonera, a po wojnie utajniony ośrodek wojskowy. Dziś działa tu hotel, a zamek można zwiedzać z przewodnikiem.

Vznik

Warownię wzniesiono w latach 1241–1247 jako gród graniczny na pograniczu śląsko-łużyckim. Źródła nie są zgodne co do fundatora: budowę przypisuje się królowi czeskiemu Wacławowi I albo Piastom śląskim. Położenie na skale nad doliną Kwisy zapewniało warowni naturalną ochronę i kontrolę nad okolicą.

Zmienne losy pogranicza

Już w 1253 roku zamek przejęła Brandenburgia, która nadała go w lenno biskupowi Miśni, pierwszemu znanemu właścicielowi. W 1319 roku Czocha trafiła jako część posagu do księstwa jaworskiego, a w 1346 roku odziedziczył ją książę Bolko II Mały. Po śmierci jego żony, Agnieszki Habsburżanki, na mocy układu z cesarzem Karolem IV zamek przeszedł pod władzę Korony Czeskiej. W latach 1389–1453 należał do rycerskich rodów von Dohn i von Klüks.

Ród von Nostitz

W 1451 roku zamek przeszedł w ręce łużyckiego rodu von Nostitz, który władał nim aż do 1700 roku. Był to najdłuższy okres rządów jednej rodziny w dziejach Czochy. Ślady tej epoki przetrwały w heraldyce: kamienne kartusze i herby Nostitzów, a także innych właścicieli, można dziś oglądać nad portalami i w zwornikach.

Gütschow i przebudowa Bodo Ebhardta

W 1909 roku zamek kupił za 1,5 mln marek Ernst Gütschow, drezdeński producent cygar. Nowy właściciel utrzymywał dobre stosunki z dworem carskim, a po rewolucji skupował od rosyjskich emigrantów przedmioty o wysokiej wartości artystycznej, które trafiły do zamkowych wnętrz. W latach 1912–1920 berliński architekt Bodo Ebhardt przebudował Czochę, wzorując się na rycinie z 1703 roku. Prace nadały zamkowi jego obecną, malowniczą sylwetkę, ale kosztem wielu najstarszych fragmentów, które wówczas zniszczono.

II wojna światowa i czasy po 1945 roku

Gütschow mieszkał na zamku do marca 1945 roku. Wyjeżdżając, zostawił w nim najcenniejszą część wyposażenia. Często powtarza się, że w czasie wojny mieściła się tu szkoła szyfrantów Abwehry, jednak brak na to dowodów. Po wojnie zamek znalazł się w granicach Polski i był wielokrotnie plądrowany przez żołnierzy sowieckich. Część zbiorów bibliofilskich wywieziono do Wrocławia w ramach akcji rewindykacyjnych. Przez krótki czas mieszkali tu uchodźcy z Grecji, którzy w sali rycerskiej trzymali zwierzęta gospodarskie.

Od 1952 roku w zamku działał Wojskowy Dom Wczasowy. Obiekt był utajniony i nie pojawiał się na mapach. Dopiero we wrześniu 1996 roku Czochę udostępniono publicznie jako ośrodek hotelowo-konferencyjny.

Architektura

Najstarszą częścią zamku jest wieża, czyli stołp, stojąca przy głównych bramach i później obudowana częścią mieszkalną. Do zamku prowadzą dwie bramy: starsza dolna i nowsza górna. Najstarszym fragmentem części mieszkalnej jest jej północne skrzydło. Całość otaczają mury obronne z przedzamczem i dziedzińcami, a w dawnej fosie, nad którą przerzucono most, urządzono zwierzyniec. We wnętrzach można zobaczyć kominki, łoże z baldachimem, kolekcję broni oraz witraż Eduarda Stritta z herbami dawnych właścicieli. Obecny wygląd zamku jest w dużej mierze dziełem przebudowy Ebhardta.

Zamek w filmie

Malownicza sylwetka i wnętrza sprawiły, że Czocha często gości filmowców. Kręcono tu m.in. filmy „Gdzie jest generał?”, „Dolina szczęścia”, „Wiedźmin”, „Legenda”, „Poza Lasem Sherwood” i „Fabryka Zła”, a także seriale „Tajemnica twierdzy szyfrów”, „Dwa światy”, „Święta wojna” i „Pierwsza miłość”. Niepotwierdzona opowieść o wojennej szkole szyfrantów Abwehry to jedna z najchętniej powtarzanych zamkowych tajemnic.

Prohlídka

Zamek jest otwarty dla turystów codziennie przez cały rok. W sezonie zwiedzanie trwa od 10:00 do 19:15, w lipcu i sierpniu do 20:00, a od listopada do kwietnia do 17:15. Podstawową formą jest dzienne zwiedzanie z przewodnikiem, które obejmuje także wstęp na dziedzińce. Kto chce tylko przejść się po dziedzińcach, może kupić tańszy bilet bez przewodnika. Osobno biletowane są multimedialne sale tortur, natomiast bilety rodzinne obejmują i zwiedzanie z przewodnikiem, i sale tortur. Bilety można kupić w kasie na miejscu lub w sklepie internetowym zamku. Program uzupełnia nocne zwiedzanie, na które obowiązuje wcześniejsza rezerwacja.

Hrad dnes

Właścicielem zamku jest spółka AMW Rewita, należąca do Agencji Mienia Wojskowego. Czocha działa jako hotel z restauracją „Uczta”, kawiarnią i strefą SPA, a zarazem jako atrakcja turystyczna: codziennie odbywa się zwiedzanie z przewodnikiem, działają multimedialne sale tortur, organizowane jest także nocne zwiedzanie. W czasie ferii i wakacji zamek gości tematyczne kolonie dla dzieci i młodzieży. Aktualne godziny, ceny i terminy wydarzeń warto sprawdzić przed przyjazdem na oficjalnej stronie zamekczocha.com.